Vanaf 24 april te zien: Larissa Sansour - Rogue Agents of History

Dwars over verschillende tijdlijnen — van Ottomaanse geschiedenissen en hedendaagse geopolitiek tot denkbare toekomsten — onderzoekt de tentoonstelling hoe kunst en film dominante narratieven kunnen verstoren, historische betekenissen opschudden en ruimte creëren voor alternatieve verleden en toekomsten. Via speculatieve fictie, archeologie, herinnering en materiële cultuur stelt Sansour fundamentele vragen: wie heeft het recht op geschiedenis, en hoe kan die geschiedenis opnieuw worden verteld?

In Rogue Agents of History bevolken piraten, geesten en guerrilla‑archeologen de tentoonstelling. Deze ‘rogue agents’ grijpen in bestaande geschiedenissen in, verstoren ze en verbeelden ze opnieuw, om zo het verleden terug te claimen en de toekomst vorm te geven.

Hoewel stevig geworteld in de Palestijnse context, reikt de tentoonstelling ver daar voorbij: de tentoonstelling raakt universele vragen over identiteit, herinnering, verbondenheid en verlies. Sciencefiction — een genre dat Sansour al haar hele carrière inzet — fungeert hierbij als een cruciaal instrument om te onderzoeken hoe geschiedenissen worden geconstrueerd, en hoe die constructies kunnen worden opengebroken.

Centraal in de tentoonstelling staat de relatie tussen film en materiële cultuur. Historische objecten uit de collecties van Wereldmuseum, Museum Catharijneconvent en het Scheepvaartmuseum verschijnen naast kunstwerken, persoonlijke erfstukken en filmrekwisieten.  Deze objecten bewegen door verschillende tijd- en verhaallijnen heen, waardoor de grens tussen feit en fictie bewust vervaagt.

Bekijk ook de tentoonstellingspagina

Het hart van de tentoonstelling wordt gevormd door de wereldpremière van A Sunken Tale of Losses Delayed (2026), een nieuwe film van Sansour en Lind, in opdracht van Wereldmuseum Amsterdam. Het verhaal speelt zich af aan boord van een Palestijns piratenspookschip dat eeuwen doorkruist en een bemanning volgt die verloren objecten, verdrongen herinneringen en vergeten geschiedenissen opvist. Tijdens deze tijdreizen komen fragmenten van Palestijns cultureel erfgoed samen met maritieme geschiedenissen uit Nederland, de Middellandse Zee en daarbuiten.

De film werd deels opgenomen op locaties die direct verbonden zijn aan het Nederlandse koloniale verleden — waaronder het depot van Wereldmuseum Amsterdam, KIT (Koninklijk Instituut voor de Tropen), het Scheepvaartmuseum en de VOC‑replica Batavia. Personages gebruiken en hanteren objecten, waardoor deze niet alleen nieuwe betekenissen krijgen in de fictieve wereld van de film, maar ook worden teruggebracht naar hun oorspronkelijke status als gebruiksvoorwerpen. Zo krijgen objecten die al rijk zijn aan biografieën en betekenislagen een extra dimensie wanneer ze zich verplaatsen van museumcollectie naar filmset naar tentoonstellingsruimte.

De film wordt gedragen door Maisa Abd Elhadi — de internationaal geprezen Palestijnse actrice — en Fadi Abdel Shafi, wiens aanwezigheid een hedendaagse energie toevoegt aan de speculatieve wereld van de film. Hun spel verankert een cinematografisch universum dat historische fictie, politieke allegorie en theatraal spektakel met elkaar verweeft. 

Binnen dit imaginaire kader stelt de film urgente vragen over het eigenaarschap van geschiedenis: wie schrijft haar, wie beheert haar, en wie kan haar terugclaimen?

Sansour begon in de vroege jaren 2000 met het werken met video, tijdens de Tweede Intifada, toen de urgentie om het leven onder bezetting vast te leggen haar aanvankelijk naar documentaire film trok. Gaandeweg wendde ze zich echter tot fictie — en specifiek tot sciencefiction — als een manier om perspectieven van de Palestijnse ervaring te verbeelden die met documentaire alleen niet te vangen waren. Juist in deze verbeeldingsruimte komen archeologie, mythe en storytelling samen in haar bredere praktijk: In eerdere werken zoals In the Future They Ate from the Finest Porcelain (2016) en Familiar Phantoms (2022), eveneens te zien in deze tentoonstelling, onderzoekt Sansour hoe objecten, herinneringen en overgeleverde verhalen door de tijd bewegen en telkens nieuwe betekenissen krijgen binnen veranderende historische en emotionele contexten

In In the Future They Ate from the Finest Porcelain (2016) begraaft een verzetsgroep porselein in de woestijn om archeologisch bewijs te creëren voor een toekomstige. In Familiar Phantoms (2022) richt Sansour zich op jeugdherinneringen en familiearchieven, waarin persoonlijke en collectieve geschiedenissen van ontheemding samenkomen. Samen met de nieuwe film vormen deze werken een netwerk van verhalen dat zich uitstrekt over verleden, heden en toekomst. Door lineaire tijd te ontregelen en fictie met historische feiten te vermengen, toont Rogue Agents of History hoe verbeelding kan functioneren als middel om geschiedenis opnieuw te scheppen — en zo nieuwe perspectieven opent in een steeds complexer geopolitiek landschap.

Via speculatieve narratieven, archeologische metaforen en zorgvuldig geconstrueerde fictieve universums onderzoekt Sansour overgeërfd trauma, collectief geheugen en de voortdurende strijd om historische zeggenschap. Door film, materiële cultuur en herinnering met elkaar in dialoog te brengen, positioneert zij verbeelding als een cruciale vorm van herstel — een manier om handelingsvermogen terug te winnen, archieven nieuw leven in te blazen en andere relaties tussen verleden, heden en toekomst vorm te geven binnen een geopolitiek landschap dat steeds verder onder druk komt te staan.

In een gebouw dat zelf een koloniale ontstaansgeschiedenis draagt, kiest Wereldmuseum Amsterdam voor nuance, verantwoordelijkheid en verbeeldingskracht. Sansours praktijk sluit daar naadloos op aan: via speculatieve fictie en materiële cultuur opent zij nieuwe manieren om te begrijpen hoe geschiedenissen worden opgebouwd — en hoe ze opnieuw kunnen worden geschreven.

In die geest zet Rogue Agents of History de lijn voort waarin het museum samenwerkt met hedendaagse kunstenaars die dominante narratieven bevragen en historische objecten nieuw handelingsvermogen geven. Deze tentoonstelling en samenwerking zijn een uitnodiging om te verbeelden hoe een meer rechtvaardige wereld eruit zou kunnen zien — en om het soort wereldburgerschap te stimuleren dat zo’n toekomst mogelijk maakt.

Wereldmuseum Amsterdam — onderdeel van één museum met locaties in Amsterdam, Leiden, Nijmegen en Rotterdam — verbindt hedendaagse kunst met historische collecties om nieuwe perspectieven te openen op culturen en geschiedenissen. Zo draagt het museum bij aan een dieper begrip van de kwetsbare schoonheid van de wereld waarin we leven en aan een meer rechtvaardige toekomst. Door kunstenaars uit te nodigen die dominante narratieven uitdagen, brengt het museum nieuwe stemmen en visies naar voren — niet als toevoegingen aan een bestaand canon, maar als vertrekpunt voor een beter begrip van de wereld om ons heen.